Design a site like this with WordPress.com
Get started

Դաս 6

Կյանքի ոչ բջջային ձևեր՝վիրուսներ, կառուցվածքը, կենսագործնեությունը։Ընտրել որևէ վիրուսային հիվանդություն նկարագրել ախտանիշները, վարակման աղբյուրները, բուժման մեթոդները։

Վիրուս ոչ բջջային կառուցվածք ունեցող հարուցիչ, որը բազմանում է միայն կենդանի բջիջների ներսում։ Վիրուսները վարակում են կյանքի բոլոր բջջային ձևերը՝ կենդանիներից ու բույսերից մինչև բակտերիաներ և արքեաներ։

Հայտնաբերվել և մանրամասն նկարագրվել են շուրջ 5000 տեսակի տարբեր վիրուսներ, չնայած այն բանին, որ հայտնի են վիրուսների միլիոնավոր ձևեր։ Վիրուսներ հայտնաբերվել են գրեթե բոլոր էկոհամակարգերում և կենսաձևերից ամենաբազմաքանակն են։ Վիրուսների մասին գիտությունը վիրուսաբանությունն է, որը մանրէաբանության (միկրոբիոլոգիա) ենթաճյուղերից է։

Վիրուսները բաղկացած են երկու կամ երեք մասերից (վիրիոններից)։

  • բոլոր վիրուսներն ունեն գենետիկական նյութ՝ ԴՆԹ կամ ՌՆԹ։ Սրանք երկար մոլեկուլներ են, որոնք կրում են գենետիկական տեղեկատվությունը,
  • բոլոր վիրուսներն ունեն սպիտակուցե կապսիդ, որը պաշտպանում է գեները,
  • որոշ վիրուսներ ունեն նաև լիպիդային պատյան, որը շրջապատում է կապսիդը բջջից դուրս գտնվելու ժամանակ

Վիրուսների ձևերը տարբեր են՝ հասարակ պարուրաձևից և իկոսաեդրից (քսանանիստից) մինչև ավելի բարդ կառույցներ։ Վիրուսի միջին մեծությունը կազմում է բակտերիայի մեծության մոտ 1/100-րդը։ Վիրուսների մեծ մասը շատ փոքր են լուսային մանրադիտակով հայտնաբերվելու համար։

Վիրուսների էվոլյուցիոն ծագումն ամբողջությամբ պարզ չէ։ Հնարավոր է՝ նրանց մի մասը ծագել է բակտերիաներից։ Էվոլյուցիայում վիրուսները խաղում են կարևոր դեր գեների հորիզոնական տեղափոխման մեջ՝ սրանով նպաստելով գենետիկական բազմազանությանը։ Որոշ գիտնականներ վիրուսները համարում են կենդանի ձևեր, քանի որ վերջիններս կրում են գենետիկական նյութ, վերարտադրվում են և բնական ընտրությամբ ենթարկվում էվոլյուցիայի։ Այնուամենայնիվ, վիրուսների մոտ բացակայում են կենդանի օրգանիզմներին բնորոշ որոշ կարևոր հատկանիշներ (ինչպիսին օրինակ բջջային կազմությունն է), որի պատճառով վիրուսներին անվանում են «կյանքի ոչ բջջային ձևեր»։

Ռոտավիրուս

Ռոտավիրուսը աղիքային վիրուսային վարակ է , որը ախտահարում է սովորաբար բարակ աղիքը: Բուժում չի պահանջում ու տևում է միայն 3-7 օր: Մեր իմունային համակարգը արդեն ունի հակամարմիններ դրա դեմ և ունակ է ստեղծել նորը , եթե նոր տեսակի վիրուս լինի: Բոլոր վարակված մարդիք ու երեխաները ապաքինվում են : Նշաններն են ` փսխում, փորլուծություն և որոշ դեպքերում նաև բարձր ջերմություն :

Ինչով է վտանգավոր ռոտավիրուսը և ինչ առողջական խնդիրներ կարող է առաջացնել? Միակ “վտանգավոր” հետևանքը դա փորլուծությունն է , որ կարող է առաջացնել ջրազրկում , ինչն էլ կարող է կանխվել ուղղակի շատ հեղուկ օգտագործելով կամ ստանալով ջուր երակային ներարկումով: Եվ վերջ , սա է ամբողջ վտանգը : Չկա ոչ մի դեղ , թերապիա, բուժում : Մեր իմունային համակարգը ունակ է հաղթել ռոտավիրուսին մի քանի օրում։Ռոտավիրուսը հայտնաբերվել է 1973 թվականին: Սա նույնպես խոսում է այն մասին, որ այն վտանգավոր չէ ու ոչ ոք նրանով չի էլ հետաքրքրվել մինչ այդ:

Ինչպես են վարակվում

Աշխարհում ցանկացած մարդ , կյանքում գոնե մեկ անգամ վարակվում է ռոտավիրուսով, շատերը նույնիսկ տասնյակ անգամներ: Սովորաբար վարակում են այն մարդիք , ովքեր չեն լվանում իրենց ձեռքերը օրվա ընթացքում: Փռշտալով, հազալով, համբուրելով ( օդակաթիլային) չեն վարակվում: Վարակը ապրում է կղանքի մեջ ու կարող է փոխանցվել միայն , եթե բնական կարիքները հոգալուց հետո ձեռքերը առանց լվանալու ձեռք տան սննդին կամ ջրին , հետո մյուս մարդը օգտվի այդ սննդից կամ ջրից:Ռոտավիրուսը ապրում է շատերի աղիներում առանց նրանց վնասելու , քանի որ մեր աղիներում կան հատուկ հակամարմիններ դրանց դեմ:Պատվաստումներ ռոտավիրուսի դեմ։Որքան էլ զարմանալի է , բայց այս համեմատաբար ոչ վտանգավոր վիրուսի դեմ կա պատվաստում:Չնայած ինտենսիվ պատվաստումներին, ԱՄՆ-ում ամեն տարի վարակվում է 2,500,000 մարդ, որոնցից ջրազրկումից ( փաստորեն հիվանդին առանց ջրի թողնելուց ու անտարբերությունից ) 20-60 մարդ է մահանում: Բավարար ջուր ստացած մարդը չի կարող մահանալ ռոտավիրուսից:Գոյություն ունի ռոտավիրուսի մոտ 40 տեսակ, որոնցից ամենատարածվածը 8-ն են։Քանի որ պատվաստանյութերը պարունակում են կենդանի վիրուս, հնարավոր է նաև որ պատվաստված երեխաները վարակեն մյուսներին պատվաստումից 21 օրվա ընթացքում : Այսպիսով պատվաստումները նույնպես նպաստում են այս վարակի տարածմանը:

Ախտորոշում և բուժում

Այնուամենայնիվ, ռոտավիրուսի մասին կարելի է ենթադրել, եթե հիվանդի մոտ առկա է տենդ՝ փսխումով և ջրիկ կղանքով։ Ներկայումս ռոտավիրուսի ախտորոշման համար առավել հաճախ կիրառում են իմունոֆերմենտային և լատեքս ագլյուտինացիայի թեստերը։ Ռոտավիրուսային վարակի բուժման հիմնական նպատակն է կորցրած հեղուկի և էլեկտրոլիտների վերականգնումը։ Ներկայումս չկան ռոտավիրուսային վարակի բուժման համար պիտանի հակավիրուսային դեղամիջոցներ։

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: